“Szafa” egzystencjalną problematyką Olgi Tokarczuk

Olga Tokarczuk (https://www.taniaksiazka.pl/autor/olga-tokarczuk) jest pisarką znaną z umiejętności odzwierciedlania na stronach swoich utworów zagadnień dotyczących ludzkiej egzystencji. Będąc absolwentką psychologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz psychoterapeutką wyszlifowała zdolność zagłębiania się w umysł człowieka. Przełożyło się to na wartość literacką jej dzieł, za które w jej ręce przypadła m.in.:

  • kilkukrotnie Nagroda Literacka “Nike” Czytelników (1997, 1999, 2002, 2008, 2015),
  • Nagroda Literacka “Nike” za powieść Bieguni (2008),
  • Nagroda Literacka “Nike” za powieść Księgi Jakubowe (2015),
  • nagroda The Man Booker International Prize za książkę Bieguni (2018),
  • Nagroda Nobla w dziedzinie literatury (2019),
  • odznaka Srebrny Medal “Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2010).

Jej zbiór historii pt. „Szafa” okazał się próbą zmierzenia się z problematyką izolacji, anonimowości i potrzeby poczucia bezpieczeństwa.

“Szafa” schronem przed rzeczywistością

Pierwsze opowiadanie odnosi się do tytułowej “Szafy,” które w oczach bohaterów prezentuje się nie tylko jako zabytkowy mebel. Bohaterowie określeni jako Pan i Pani odkrywają, że za drzwiami przyozdobionymi roślinnym ornamentem kryje się kojąca głębia zapraszająca ich do środka. Kobieta, wchodząc do niej odkryła ciszę i spokój. Szafa podobnie otuliła poczuciem bezpieczeństwa mężczyznę, który przekroczył jej wejście. Tokarczuk, ukazawszy zabytkowy mebel skupiła się nie na tym, czym jest, ale czym mógłby być. Pan i Pani dzięki niej odcięli się od rzeczywistości i znaleźli swój nowy, własny świat. Czy nie tego właśnie skrycie pragnie każdy z nas?

Anonimowość w świecie “Numerów”

Przenosząc się na kolejne strony książki, można poznać historię pokojówki z opowiadania pt. „Numery”. Kobieta pracująca w hotelu Capitol opowiada, jacy goście zatrzymują się w tym miejscu, natomiast sama ukrywa się pod roboczym mundurkiem anonimowości. Przechodząc niezauważona przez kolejne korytarze, jest świadkiem mieszania się dwóch kontrastujących ze sobą światów. Autorka zbioru pt. “Szafa” opisuje przenikanie się zapachów gospodarczych i drogich perfum pobudzając zmysły czytelnika. Podkreślenie przeciętności kobiety potęguje monotonia kolejnych dni w świecie numerów poszczególnych pokoi. Fascynujący jest fakt, że bohaterka potrafi delektować się zmęczeniem, które jest dla nią oznaką życia.

“Deus ex” a budowanie izolacji

Inne spojrzenie na izolację od reszty świata ukazane się w opowiadaniu „Deus Ex”.  Bliżej nieokreślony D. nie uczestniczy w swoim życiu małżeńskim na rzecz tworzenia rzeczywistości wirtualnej. Kreuje się na Stworzyciela, a nie jest to jedyne nawiązanie do motywów biblijnych. Tokarczuk umieszcza choćby w opisie kosmogonicznym. Bohater D. zatracił się jednak przez pobudki egoistyczne, przez co doszło do fatalnych konsekwencji destrukcji jego własnego świata. Autorka podobnie jak w całym zbiorze pt. “Szafa”, zwraca uwagę, że lepszym rozwiązaniem byłoby zaadaptowanie się do istniejącej już rzeczywistości.

Refleksyjność zbioru Olgi Tokarczuk

Trzy opowiadania ze zbioru “Szafa” Olgi Tokarczuk stanowią kwintesencję kunsztu krótkiej formy noblistki. Autorka potrafi przekazać kompletną historię na niewielkiej liczbie stron, tak by nie potraktować losów swoich bohaterów w sposób lakoniczny. Czytelnika zaś pozostawia z pełnym kompletem refleksji.

Kawa zdjęcie od svetlanasokolova z pl.freepik.com