Twórczość Tokarczuk

Olga Tokarczuk (ur. 1962) jest powszechnie uznawana za najwybitniejszą z żyjących polskich pisarek, o czym świadczy docenienie autorki Literacką Nagrodą Nobla za rok 2018. Prócz niej Tokarczuk ma na swoim koncie wiele innych prestiżowych wyróżnień m.in. Międzynarodową Nagrodę Bookera za powieść “Bieguni” (2018), jak też przyznaną dwukrotnie Nagrodę Literacką “Nike” (w roku 2008 za “Biegunów” i w 2015 za “Księgi Jakubowe”). Jej ceniony zarówno przez krytykę, jak i rzesze czytelników dorobek twórczy, zawiera w sobie powieści, zbiory opowiadań, eseje, scenariusze oraz felietony. Jest osobą czynnie zaangażowaną w działalność społeczną i ekologiczną; wielokrotnie podnosiła w publicznym dyskursie kwestie feministyczne, równouprawnienia mniejszości seksualnych i ochrony praw zwierząt.

Przedmiotem zainteresowania Olgi Tokarczuk w jej literaturze jest ożywiona refleksja nad istotą człowieczej natury, jej kulturowego nieokiełznania i postulowanej swobody, a zarazem kwestia odpowiedzialności gatunku ludzkiego wobec otaczającego świata. Autorka przyzwyczaiła swoich czytelników do w wprowadzania kategorii moralnego współodczuwania w kontekst całościowo pojmowanego świata przyrody. Filozofia objawiająca się w prozie Tokarczuk czerpie dla siebie inspiracje z kulturowej różnorodności całego świata; przenikają się w niej elementy humanistycznej tradycji Zachodu oraz dalekowschodnie umiłowanie naturalnej harmonii i łączności człowieka z przyrodą. Cechą charakterystyczną noblistki jest jej fascynacja podróżą i współczesna koncepcja “homo viator” (“człowieka wędrującego”) jako nomady, wiecznie skłóconego z cywilizacyjnymi ograniczeniami, stojącymi na drodze lepszego samopoznania.

W kwestii stylizowania narracji, twórczość Tokarczuk ujmuje się zazwyczaj hasłowo pojęciem tzw. “realizmu magicznego”; z całą pewnością można dostrzec jej estetyczne porozumienie z autorami pokroju Gabriela Garcii Marqueza, Julio Cortázar czy też bliższego regionom środkowoeuropejskim, Brunona Schulza. Te pobratymcze związki w literaturze nie dominują wszak nad w pełni wyrazistym głosem i unikalną wrażliwością polskiej pisarki. Pomimo prawdziwie dziejowego rozmachu i przestrzennej rozpiętości opowiadanych historii, Olga Tokarczuk znajduje dla swego pióra kontekst uniwersalny; jej fabuły, choć pozornie uwikłane w fantasmagorię, potrafią wzbudzić szczery rezonans w umysłach i sercach czytelników, niezależnie od ich kulturowego kodu. Zapewne ta właśnie cecha, obok szeregu innych zalet, stanowi o wartości twórczości noblistki.

Zdjęcie utworzone przez svetlanasokolova - pl.freepik.com